De strijd tussen de Boeddha en de Rijstgodin

In dit artikel:

Vier volksverhalen uit Thailand, de Shan-staten van Myanmar en Zuid-Yunnan in China stellen de Boeddha tegenover de Rijstgodin of Rijstgod. In alle verhalen blijkt rijst onmisbaar voor het voortbestaan van mens en samenleving, terwijl de Boeddha aanvankelijk onvoldoende erkenning toont voor de macht en betekenis van de rijst.

In de eerste twee verhalen verdwijnt de vrouwelijke rijstgodheid nadat zij niet wordt herkend of gerespecteerd. Dat leidt tot hongersnood, waarna de Boeddha haar moet opsporen en smeken terug te keren. In het derde verhaal blijft het twaalf jaar droog nadat Grootmoeder Rijst zich terugtrekt. Haar terugkeer brengt regen en voedsel, waarna een jaarlijks ritueel ontstaat om haar te eren en een goede oogst af te smeken.

Het vierde verhaal gaat over Grootvader Rijst. Hij wordt boos omdat de Boeddha niet weet wie hij is en verdwijnt. Na een confrontatie erkennen beiden uiteindelijk elkaars belang: de Boeddha voor het geestelijke leven en Grootvader Rijst als voedselgever. Daarna keert hij terug om mensen en monniken te voeden.

De verhalen laten zien hoe volksreligie en animistische tradities kunnen afwijken van de officiële boeddhistische leer. Ze benadrukken bovendien de invloed van sterke vrouwelijke personages, zoals de Rijstgodin en de Aardgodin Mae Thorani. De oorspronkelijke ouderdom van de verhalen is onbekend, maar ze worden nog steeds verteld. ‘Khwan’ betekent levenskracht of ziel; ‘khao’ betekent rijst. De verhalen zijn opgenomen in *Thai Folklore: Insights into Thai Culture* (2004).