GPS-spoofing raakt ook vluchten tussen Nederland en Thailand

In dit artikel:

GPS-spoofing vormt een groeiend operationeel probleem voor de burgerluchtvaart. Bij deze vorm van manipulatie worden geen signalen geblokkeerd, maar valse satellietgegevens uitgezonden. Daardoor kan de apparatuur van een vliegtuig een verkeerde positie, snelheid of tijd aangeven zonder dat meteen duidelijk is dat de informatie niet klopt. Dat maakt spoofing verraderlijker dan gewone GPS-jamming, waarbij het signaal geheel wegvalt of sterk wordt verstoord.

Finnair heeft de pilotenopleiding aangepast vanwege de toename van spoofing. Ook Nederlandse luchtvaartmaatschappijen hebben volgens de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers al jaren met gemanipuleerde satellietsignalen te maken. Europese luchtvaartautoriteiten zien sinds 2022 meer incidenten, vooral rond de Baltische Zee, de Zwarte Zee en het Midden-Oosten. Mogelijke gevolgen zijn verspringende navigatiekaarten, onbetrouwbare snelheidsweergaven, veranderde tijdregistratie en onterechte terreinwaarschuwingen. De systemen kunnen na het verlaten van een verstoord gebied bovendien enige tijd nodig hebben om zich te herstellen.

Het probleem speelt ook in Azië. De Thaise burgerluchtvaartautoriteit waarschuwde maatschappijen voor toenemende satellietnavigatieverstoring in het vluchtinformatiegebied van Bangkok, vooral op routes vanuit of richting het westen, nabij Myanmar. Europese registraties noemen zowel het luchtruim rond Yangon als dat van Bangkok als gebieden waar spoofing is waargenomen. Daardoor kunnen ook reizigers tussen Europa en Thailand onderweg met dergelijke verstoringen te maken krijgen.

Een misleidend GPS-signaal betekent niet dat een vliegtuig direct onbestuurbaar of verdwaald raakt. Verkeersvliegtuigen gebruiken meerdere navigatiebronnen en kunnen terugvallen op conventionele procedures, terwijl de luchtverkeersleiding ondersteuning kan bieden. De nadruk komt daarom steeds meer te liggen op het herkennen van signalen die ogenschijnlijk normaal werken, maar onjuiste informatie leveren. Aanvullende Europese aanbevelingen uit 2026 leggen extra nadruk op training, communicatie met de verkeersleiding en alternatieve navigatiemiddelen. Voor passagiers verandert er voorlopig weinig, maar luchtvaartmaatschappijen passen hun procedures aan om te voorkomen dat een misleidend satellietsignaal tot een misleid vliegtuig leidt.