Kabinet legt rendementen pensioenfondsen onder vergrootglas na kritiek

In dit artikel:

De Tweede Kamer debatteerde op 10 september over de vraag of Nederlandse pensioenfondsen voldoende rendement behalen. Aanleiding was een brief van de minister van Sociale Zaken waarin de resultaten van de grootste fondsen waren vergeleken. Kamerleden vonden die informatie te beperkt om de prestaties eerlijk te kunnen beoordelen. Het kabinet komt daarom in november met een uitgebreidere analyse, waarin de rendementen en beleggingsresultaten van verschillende fondsen beter naast elkaar moeten worden gezet.

Een belangrijk onderdeel van het debat was duurzaam beleggen. Critici stellen dat pensioenfondsen rendement kunnen mislopen wanneer zij bedrijven uitsluiten vanwege hun activiteiten. Daarbij ligt vooral het beleid van ABP, het grootste Nederlandse pensioenfonds, onder vuur. ABP heeft zijn beleggingen in producenten van olie, gas en kolen grotendeels verkocht; moeilijk verkoopbare beleggingen worden nog afgebouwd. Tegenstanders wijzen erop dat sommige uitgesloten bedrijven daarna sterk in waarde stegen.

Voorstanders van duurzaam beleid vinden dat rendement niet los kan worden gezien van risico’s. Klimaatverandering, mensenrechten en goed bestuur kunnen volgens hen de financiële resultaten op lange termijn beïnvloeden. ABP benadrukt daarom dat rendement, risico, kosten en duurzaamheid gezamenlijk moeten worden beoordeeld in plaats van alleen te kijken naar de koersontwikkeling van afzonderlijke bedrijven.

Een eenvoudige ranglijst van pensioenfondsen is bovendien misleidend. Fondsen verschillen in de leeftijdsopbouw van hun deelnemers en in de hoeveelheid risico die zij kunnen nemen. Een fonds met veel gepensioneerden belegt doorgaans voorzichtiger dan een fonds met veel jonge deelnemers. Ook de gekozen meetperiode heeft grote invloed op de uitkomst. Over 25 jaar behaalde de Nederlandse pensioensector gemiddeld ongeveer 6 procent rendement per jaar, terwijl de resultaten over kortere perioden sterk uiteenlopen. De recente achterblijvende prestaties van sommige fondsen tegenover stijgende aandelenmarkten hebben de politieke kritiek versterkt.

De discussie raakt ook Nederlanders die na hun pensionering in Thailand wonen en voor een deel van hun inkomen afhankelijk zijn van een Nederlands pensioen. De nieuwe kabinetsanalyse moet duidelijk maken of fondsen binnen aanvaardbare risico’s voldoende rendement behalen, ondanks de verschillen in deelnemers en strategieën.