Phra Phimonlatham, een onafhankelijke, democratische en rebelse monnik

In dit artikel:

Phra Phimonlatham (1903-1998) groeide als boerenzoon uit de Isaan uit tot een van de invloedrijkste en meest gerespecteerde monniken van Thailand. Hij werd opgeleid aan de boeddhistische universiteit in Bangkok en was vanaf 1948 abt van Wat Mahathat, de belangrijkste tempel van de Mahanikai-sekte. Daar ontwikkelde hij zich tot een intellectueel en sociaal betrokken pleitbezorger van een onafhankelijk boeddhisme, met meer interne democratie, internationale contacten en ruimte voor leken en lokale tradities.

Zijn opvattingen botsten met de nationalistische en hiërarchische koers van dictator Sarit Thanarat. Die versterkte vanaf 1962 de staatscontrole over de Sangha en gaf de kleine, elitegerichte Thammayut-sekte een dominante positie. Phimonlatham had door zijn senioriteit en bekwaamheid kans gemaakt op het voorzitterschap van de Opperste Sangha Raad, maar paleisgezinde monniken en de autoriteiten werkten dat tegen.

Hij reisde naar Europa, de Verenigde Staten en Birma, waar hij contacten legde met Birmese monniken en vipassanameditatie in Thailand bevorderde. Dat maakte hem verdacht bij de machthebbers. Hij werd onder meer beschuldigd van communisme, homoseksuele activiteiten, rebellie en kritiek op de Sangha en de monarchie. Nadat hem zijn functies en titels waren afgenomen, werd hij in 1962 op bevel van Sarit gearresteerd. Hij zat vier jaar gevangen en werd in 1966 door de rechtbank op alle aanklachten vrijgesproken; de rechtbank bood hem excuses aan.

Na zijn vrijlating mocht hij aanvankelijk alleen als gewone monnik terugkeren naar Wat Mahathat. Onder druk van jonge monniken, die in 1975 een hongerstaking hielden, werd hij alsnog volledig gerehabiliteerd. Zijn positie in de Sangha kreeg hij echter niet terug. Volgens de auteur werd zijn betekenis later grotendeels uit de officiële geschiedenis gewist, hoewel hij voor democratische bewegingen, waaronder de roodhemden in 2010, een belangrijk symbool bleef. Zijn levensverhaal laat zien hoe de verbondenheid van staat, monarchie en religieuze hiërarchie hervormingsgezinde stemmen in Thailand uitsloot.