TB-opinie: de 40 baht die je aan de pomp betaalt, is in werkelijkheid 54, en het verschil komt uit geleend geld

In dit artikel:

De Thaise dieselprijs bleef op 18 september steken op 40,69 baht per liter. Zonder overheidsingrijpen zou diesel ongeveer 54 baht hebben gekost. Het verschil van ruim 13 baht wordt betaald door het oliefonds en raffinaderijen, waardoor automobilisten, busreizigers en bedrijven de internationale prijsschok voorlopig nauwelijks merken.

Daar staat echter een snel oplopende schuld tegenover. Het oliefonds leende eerder 20 miljard baht bij twee commerciële banken, in twee leningen van 10 miljard. Dat geld werd volledig gebruikt om oudere schulden af te lossen. Vorige week kwam daar nog 10 miljard baht bij, dat eveneens al is besteed. Omdat het fonds dagelijks ongeveer 700 miljoen baht tekortkomt, wordt nu een nieuwe kredietfaciliteit van circa 100 miljard baht overwogen. Volgens een bron bij het ministerie van Energie kan dat bedrag nodig zijn om de opgebouwde schuld te dekken.

Sinds de wet op het oliefonds van 2019 is het fonds een zelfstandige publieke organisatie en staat de overheid niet langer garant voor zijn leningen. Banken moeten daardoor vooral vertrouwen op de toekomstige inkomsten van het fonds. Die inkomsten worden juist uitgehold doordat het fonds brandstofsubsidies financiert. Naarmate het tekort groter wordt, kan nieuwe financiering moeilijker en duurder worden. De situatie lijkt daarmee volgens de auteur niet op een tijdelijke overbrugging, maar op een structureel systeem waarbij nieuwe leningen oude schulden aflossen.

De dieselsteun staat bovendien niet op zichzelf. Premier Anutin verdedigde eerder een noodlening van 400 miljard baht, waarvan 200 miljard bedoeld is om huishoudens, boeren en bedrijven te helpen met hoge energie- en kosten van levensonderhoud. Daarnaast leent het oliefonds mogelijk nog eens 100 miljard baht om de brandstofprijs laag te houden. Beide maatregelen gebruiken geleend geld om de gevolgen van dezelfde energiecrisis, die mede door het conflict in het Midden-Oosten is veroorzaakt, tijdelijk te verzachten.

Een tijdelijke subsidie kan economisch verdedigbaar zijn: een plotselinge stijging naar 54 baht zou transport, voedselprijzen, busdiensten en landbouw zwaar raken. Het oliefonds was juist bedoeld om zulke prijspieken op te vangen. Maar volgens de analyse werkt het fonds niet meer als een buffer, omdat het tekort blijft oplopen en zich niet herstelt wanneer de olieprijs daalt. Het tekort zou rond begin oktober 100 miljard baht bereiken. Als lenen niet langer mogelijk is, kan de kunstmatig lage dieselprijs alsnog snel doorstijgen naar het werkelijke niveau. De komende weken is daarom vooral bepalend wanneer het fonds geen nieuwe lening meer kan krijgen, niet de prijs die nu aan de pomp staat.