Veelwijverij was in Thailand gewoon bij hof en bourgeoisie

In dit artikel:

In Siam was polygamie tot het begin van de twintigste eeuw vooral een voorrecht van de koninklijke en adellijke elite. Met de opkomst van een welvarender middenklasse konden steeds meer mannen meerdere vrouwen onderhouden. Daardoor ontstond vanaf ongeveer 1915 een breed debat over de vraag of veelwijverij moest worden gehandhaafd of juist verboden.

Tegenstanders wezen op de ongelijke behandeling van mannen en vrouwen, de grote klassenverschillen en de schade voor gezinnen en de natie. Vooral feministische tijdschriften en vrouwelijke auteurs benadrukten dat vrouwen als bezit van hun echtgenoot werden behandeld. De termen ‘major wife’ en ‘minor wife’ verwezen naar de eerste en tweede vrouw, waarbij die laatste vaak zonder wettelijke bescherming bleef en soms werd verstoten. Ook werd polygamie in verband gebracht met prostitutie en de verspreiding van geslachtsziekten.

De discussie speelde zich af tegen de achtergrond van de herziening van het Siamese Burgerlijk Wetboek. Prins Svasti Sobhon pleitte in 1913 voor monogamie in de wet, mede om westerse kritiek op Siam te weerleggen. Koning Vajirawuth vond polygamie echter diep verankerd in de Thaise samenleving. Hij erkende de kwetsbare positie van veel tweede vrouwen, maar wilde vooral alle vrouwen juridisch laten registreren. Dat voorstel werd niet uitgevoerd. Ook onder koning Prajadhipok bleef hervorming uit.

In kranten en vrouwenbladen liepen de meningen uiteen. Sommige mannen vonden dat goede persoonlijke en sociale verhoudingen belangrijker waren dan de wet; anderen erkenden dat rijke mannen hun vrouwen konden misbruiken en pleitten voor betere bescherming. Verhalen, spotprenten en essays maakten de vernedering en het achterlaten van tweede vrouwen zichtbaar. Een voorbeeld is het verhaal ‘Mia Noi’, waarin een verstoten zwangere vrouw haar man afwijst en uiteindelijk sterft.

De discussie droeg bij aan de afbrokkeling van de oude hiërarchische orde. Na de machtswisseling van 1932, waarbij de absolute monarchie plaatsmaakte voor een constitutioneel stelsel, nam het parlement een wet aan die monogamie tot de enige wettelijke huwelijksvorm maakte. In 1934 kregen vrouwen bovendien stemrecht. De hervormingen pasten bij bredere maatschappelijke veranderingen, al werden sommige voorrechten van de elite later opnieuw hersteld.